تصویر ابوالحسن نجفی
پروفایل مترجم

ابوالحسن نجفی

ابوالحسن نجفی (زادهٔ ۷ تیر ۱۳۰۸ در نجف – درگذشتهٔ ۲ بهمن ۱۳۹۴ در تهران) تحصیلات کارشناسی خود را در رشتهٔ زبان فرانسه در دانشگاه تهران به پایان رساند و سپس برای اد…

ایرانی زبان‌شناس، مترجم تراز اول ادبیات فرانسه، عروض‌پژوه، فرهنگ‌نویس، ویراستار ارشد، عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی معاصر (از دههٔ ۱۳۳۰ تا دههٔ ۱۳۹۰ خورشیدی؛ از پایه‌گذاران جریان ادبی «جُنگ اصفهان» و چهره‌های برجستهٔ انتشارات نیل، مؤسسهٔ فرانکلین و مرکز نشر دانشگاهی) زبان‌شناسی ساخت‌گرا و کاربردی، عروض و طبقه‌بندی اوزان شعر فارسی (ابداع دایرهٔ نجفی)، ادبیات مدرن فرانسه (اگزیستانسیالیسم و رمان‌های قرن بیستم)، دستور زبان و درست‌نویسی فارسی، فرهنگ‌نویسی زبان عامیانه و کوچه، ادبیات تطبیقی

درباره مترجم

ابوالحسن نجفی (زادهٔ ۷ تیر ۱۳۰۸ در نجف – درگذشتهٔ ۲ بهمن ۱۳۹۴ در تهران) تحصیلات کارشناسی خود را در رشتهٔ زبان فرانسه در دانشگاه تهران به پایان رساند و سپس برای ادامهٔ تحصیل عازم دانشگاه سوربن پاریس شد و در رشتهٔ زبان‌شناسی زیر نظر آندره مارتینه آموزش دید. پس از بازگشت به ایران، همراه با عبدالحسین آل‌رسول و احمد عظیمی زواره‌ای، «انتشارات نیل» را پایه‌گذاری کرد و در اصفهان از ارکان اصلی حلقه و نشریهٔ نامدار «جُنگ اصفهان» شد که تأثیرات ژرفی بر نویسندگانی چون بهرام صادقی و هوشنگ گلشیری گذاشت. وی در مؤسسه فرانکلین، دانشگاه اصفهان، دانشگاه علامه طباطبایی و مرکز نشر دانشگاهی به تدریس و هدایت علمی پرداخت و از سال ۱۳۶۹ به عنوان عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و مدیر گروه ادبیات تطبیقی برگزیده شد. کتاب مرجع «غلط ننویسیم» و فرهنگ جامع «فارسی عامیانه» از میراث‌های ماندگار او برای زبان فارسی هستند. او در بهمن ۱۳۹۴ در تهران درگذشت و در قطعهٔ نام‌آوران بهشت زهرا آرام گرفت.

اطلاعات تخصصی

پیشینه، سبک ترجمه و حوزه‌های فعالیت

نقش / تخصص
زبان‌شناس، مترجم تراز اول ادبیات فرانسه، عروض‌پژوه، فرهنگ‌نویس، ویراستار ارشد، عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
دوره فکری / تاریخی
معاصر (از دههٔ ۱۳۳۰ تا دههٔ ۱۳۹۰ خورشیدی؛ از پایه‌گذاران جریان ادبی «جُنگ اصفهان» و چهره‌های برجستهٔ انتشارات نیل، مؤسسهٔ فرانکلین و مرکز نشر دانشگاهی)
کلاستر تخصصی
زبان‌شناسی ساخت‌گرا و کاربردی، عروض و طبقه‌بندی اوزان شعر فارسی (ابداع دایرهٔ نجفی)، ادبیات مدرن فرانسه (اگزیستانسیالیسم و رمان‌های قرن بیستم)، دستور زبان و درست‌نویسی فارسی، فرهنگ‌نویسی زبان عامیانه و کوچه، ادبیات تطبیقی
ملیت
ایرانی

حوزه‌های تمرکز

تصحیح و سلامت زبان فارسی، طبقه‌بندی علمی وزن‌های شعر (عروض نوین)، زبان‌شناسی کاربردی، رمان و نمایشنامهٔ قرن بیستم فرانسه، واژه‌نگاری عامیانه و نظریهٔ ترجمه

آثار برجسته

خانوادهٔ تیبو (۴ جلد) — نویسنده: روژه مارتن دوگار (انتشارات نیلوفر)؛ شاهکار ترجمهٔ داستانی در زبان فارسی و برندهٔ جایزهٔ نوبل ادبیات. غلط ننویسیم (فرهنگ دشواری‌های زبان فارسی) (تألیف؛ مرکز نشر دانشگاهی)؛ اثر کلاسیک و اثرگذار در آسیب‌شناسی زبانی، درست‌نویسی و ویرایش فارسی. فرهنگ فارسی عامیانه (۲ جلد؛ تألیف؛ انتشارات نیلوفر)؛ گنجینه‌ای جامع از اصطلاحات، تکیه‌کلام‌ها و واژگان زبان گفتار و کوچه. مبانی زبان‌شناسی و کاربرد آن در زبان فارسی (تألیف؛ انتشارات نیلوفر)؛ درآمدی علمی و روشمند به ساخت‌گرایی زبانی و تحلیل زبان فارسی. اختیارات شاعری و مقاله‌های دیگر در عروض فارسی (تألیف؛ انتشارات نیلوفر)؛ صورت‌بندی دقیق وزن شعر فارسی و معرفی «دایرهٔ نجفی». شازده کوچولو — نویسنده: آنتوان دو سنت‌اگزوپری (انتشارات نیلوفر)؛ یکی از فاخرترین، دقیق‌ترین و وفادارترین ترجمه‌های این شاهکار ادبی. شیطان و خدا — نویسنده: ژان پل سارتر (انتشارات نیلوفر)؛ نمایشنامه‌ای فلسفی و اگزیستانسیالیستی در باب خیر، شر و آزادی اراده. گوشه‌نشینان آلتونا — نویسنده: ژان پل سارتر (انتشارات نیلوفر)؛ نمایشنامه‌ای عمیق پیرامون وجدان، تقصیر و پیامدهای جنایات جنگی. کالیگولا — نویسنده: آلبر کامو (انتشارات نیل / نیلوفر)؛ نمایشنامهٔ اگزیستانسیالیستی پوچی و عصیان قدرت. ادبیات چیست؟ — نویسنده: ژان پل سارتر (ترجمهٔ مشترک با مصطفی رحیمی؛ انتشارات زمان / نیلوفر)؛ مانیفست سارتر دربارهٔ کارکرد ادبیات متعهد. ضدخاطرات — نویسنده: آندره مالرو (ترجمهٔ مشترک با رضا سیدحسینی؛ انتشارات خوارزمی)؛ تحلیل خاطره‌نگارانه و فلسفی از رویدادهای قرن بیستم. نژاد و تاریخ — نویسنده: کلود لوی-استروس (مؤسسه پژوهش‌های اجتماعی / پژوهشگاه هنر)؛ اثری کلیدی در نقد نژادپرستی و مردم‌شناسی ساختاری. بچه‌های کوچک قرن — نویسنده: کریستین روشفور (انتشارات نیل)؛ رمانی در نقد پوچی و ملال جامعهٔ مصرفی فرانسه. شنبه و یکشنبه در کنار دریا — نویسنده: روبر مرل (انتشارات نیل)؛ روایتی تلخ از ماجرای تخلیهٔ دانکرک در جنگ جهانی دوم. بیست و یک داستان از نویسندگان معاصر فرانسه (گزینش و ترجمه؛ انتشارات نیلوفر)؛ مجموعه‌ای غنی از داستان‌نویسی مدرن فرانسه.

کتاب‌های این مترجم

4 عنوان