تصویر مهدی آذریزدی
پروفایل نویسنده

مهدی آذریزدی

نام و نام خانوادگی شناسنامه‌ای (کامل): مهدی آذریزدی (معروف به «آذریزدی») عنوان افتخاری و تاریخی: «پدر ادبیات کودک و نوجوان ایران» مهدی آذریزدی در اسفند ۱۳۰۰ …

درباره نویسنده

نام و نام خانوادگی شناسنامه‌ای (کامل): مهدی آذریزدی (معروف به «آذریزدی»)
عنوان افتخاری و تاریخی: «پدر ادبیات کودک و نوجوان ایران»
مهدی آذریزدی در اسفند ۱۳۰۰ در محله خرمشاه یزد، در خانواده‌ای بسیار سنتی، زاهد و محروم به دنیا آمد. پدرش با رفتن او به مدارس جدید مخالف بود؛ از این رو او هرگز پای به مدرسه نگذاشت و سواد خواندن و نوشتن، زبان عربی و مقدمات شرعیات را در خانه و زیر نظر پدر آموخت. در نوجوانی در کارهای کشاورزی، بنایی و جوراب‌بافی در یزد کار کرد، اما ورودش به کارگاه جوراب‌بافی که صاحب آن یک کتابفروشی نیز داشت، مسیر زندگی او را تغییر داد. او شیفتهٔ مطالعه شد و با ولع به خواندن هر کتابی که به دستش می‌رسید پرداخت. در سال ۱۳۲۲ یزد را به مقصد تهران ترک کرد و در چاپخانه‌ها و کتابفروشی‌های مختلف (از جمله کتابفروشی حاج محمدحسین علمی، انتشارات امیرکبیر و مؤسسه فرانکلین) به عنوان کارگر چاپ، نمونه‌خوان و ویراستار مشغول به کار شد.

جرقهٔ بزرگ زندگی او در سال ۱۳۳۵ زده شد؛ زمانی که متوجه شد کودکان و نوجوانان ایرانی هیچ کتاب داستانی متناسب با زبان و نیاز خود از ادبیات پربار گذشته ندارند. او با دست‌تنگی شدید و در اتاقی محقر، بازنویسی داستان‌های کلیله و دمنه را آغاز کرد و نخستین جلد از مجموعه ماندگار «قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب» را نوشت که پس از انتشار توسط عبدالرحیم جعفری در انتشارات امیرکبیر، با استقبالی بی‌نظیر روبه‌رو شد و در ۸ جلد ادامه یافت. آذریزدی هرگز ازدواج نکرد، در تنهایی و درویش‌مسلکی زیست و دارایی‌اش تنها کوهی از کتاب بود. او در سال‌های پایانی عمر به یزد بازگشت و سرانجام در ۱۸ تیر ۱۳۸۸ در بیمارستان آتیه تهران درگذشت و در زادگاهش به خاک سپرده شد.

اطلاعات تخصصی

نگاه عمیق‌تر به پیشینه و سبک نویسنده

نقش / تخصص
نویسنده، بازآفرین متون کهن و پژوهشگر ادبیات عامه. بنیان‌گذار و پیشگام ادبیات مدرن کودک و نوجوان در ایران. ویراستار، مصحح متون و نمونه‌خوان مطبوعاتی و انتشاراتی (همکاری با انتشارات امیرکبیر، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، انتشارات فرانکلین و مجلات مختلف).
دوره فکری / تاریخی
بازه زمانی حیات: ۱ اسفند ۱۳۰۰ – ۱۸ تیر ۱۳۸۸ خورشیدی (۱۹۲۱ – ۲۰۰۹ میلادی). دوره تاریخی: زیست در دوران پهلوی اول، پهلوی دوم و جمهوری اسلامی ایران؛ معاصر با شکل‌گیری نهادهای مدرن آموزشی، آغاز فعالیت کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، و دگرگونی نشر معاصر ایران. دوره فکری: دوره گذار جامعه ایران از سنت به مدرنیته؛ احساس نیاز فوری به نجات میراث مکتوب کلاسیک از انزوای قفسه‌های پژوهشی و پیوند دادن آن با نسل کودک و نوجوانی که در مدارس نوین درس می‌خواندند.
کلاستر تخصصی
«پل‌زدن میان ادبیات کلاسیک و ذهنیت کودک»: استخراج جوهره‌های داستانی، انسانی و معرفتی از متون دشوارِ منظوم و منثور قرون میانه فارسی (نظیر مثنوی، کلیله و دمنه، مرزبان‌نامه، گلستان، شاهنامه و منطق‌الطیر) و بازسرایی آن‌ها به نثری رسا و همه‌فهم. خودآموختگی و پیوند ارگانیک با کتاب: نماد نابِ سوادآموزی خودانگیخته، زیست کتاب‌محور و بی‌نیازی از القاب دانشگاهی؛ وقف تمام عمر، دارایی و حیات فردی در راه مطالعه و نویسندگیِ بی‌پیرایه. پالایش و اخلاق‌گرایی غیرمستقیم: پیراستن حکایات کلاسیک از پیچیدگی‌های زبانی، مضامین ثقیل عرفانی یا خشونت‌های نامتناسب با سن مخاطب، بدون افتادن در دام نصیحت‌گویی مستقیم و شعارزده. تقویم و ثبت ملی: ثبت روز درگذشت او (۱۸ تیرماه) در تقویم رسمی ایران به عنوان «روز ملی ادبیات کودک و نوجوان».
ملیت
ایرانی

حوزه‌های تمرکز

بازآفرینی خلاقانه داستان‌های متون کلاسیک ادب فارسی برای کودکان و نوجوانان. گسترش فرهنگ مطالعه، کتابخوانی و قصه‌خوانی در میان نسل جوان. اخلاق کاربردی، خردورزی، پرورش تفکر انتقادی و آموزش همدلی در ادبیات داستانی. گردآوری و ثبت افسانه‌ها، تمثیل‌ها و ادبیات شفاهی عامیانه ایران.

آثار برجسته

مجموعه ۸ جلدی «قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب» (شاهکار تاریخی او برنده جایزه یونسکو و کتاب سال): جلد ۱: قصه‌های کلیله و دمنه (۱۳۳۵) جلد ۲: قصه‌های مرزبان‌نامه جلد ۳: قصه‌های سندبادنامه و قابوس‌نامه جلد ۴: قصه‌های مثنوی معنوی جلد ۵: قصه‌های قرآن جلد ۶: قصه‌های شیخ عطار (تذکرةالاولیاء و منطق‌الطیر) جلد ۷: قصه‌های گلستان و بوستان جلد ۸: قصه‌های چهارده معصوم مجموعه «قصه‌های تازه از کتاب‌های کهن» (در چندین جلد): خیر و شر ده حکایت حق و ناحق پنج افسانه بفهمی نفهمی سایر آثار داستانی و بازنویسی: گربه ناقلا شعر قند و عسل قصه‌های ساده پژوهش و تصحیح: تصحیح مثنوی معنوی (برای استفاده نوجوانان) لب‌لباب مثنوی فرهنگ عامیانه و ضرب‌المثل‌ها

کتاب‌های این نویسنده

1 عنوان